Matka, jak Pan Bóg, może kochać wszystkie swe dzieci, każde z osobna i każde najwięcej.
~ Zofia Kossak-Szczucka

O potrzebie bezpieczeństwa psychicznego dziecka

Udowodniono, że w dużej mierze o charakterze człowieka decyduje środowisko, w którym się wychowuje. Rodzina to podstawa, grunt, na którym wyrasta przyszły członek społeczeństwa. Najistotniejsze z punktu widzenia wpływu rodziny na poczucie bezpieczeństwa psychicznego dziecka są postawy rodzicielskie.

Najczęściej spotykane błędy wychowawcze popełniane przez rodziców wobec dzieci to:

  1. Nadmierne uleganie życzeniom dziecka. Taka postawa rodzica kształtuje u dziecka postawę egocentryczną i egoistyczną.
  2. Stosowanie zbyt surowych metod wychowawczych. W takiej rodzinie jest hamowana i tłumiona aktywność dziecka, które naturalną koleją rzeczy musi odreagować stres i najczęściej dzieje się to w przedszkolu.
  3. Najbardziej niekorzystną sytuacją wpływającą na poczucie bezpieczeństwa psychicznego dziecka jest zmienność rodziców stosunku do dziecka – niestałość, brak konsekwencji, chwiejność postawy, wymagań oraz wyrażanych uczuć. Dziecko, nie mając jasno ustalonych granic, nie potrafi odróżnić dobrego postępowania od złego, na przemian przez kłamstwo, uległość oraz pokorę stara się unikać przykrości ze strony zmiennych rodziców. Postawa taka utrwala się w dorosłym życiu, a osoba tak wychowywana najczęściej jest cyniczna i nie uznaje żadnych autorytetów.
  4. Równie częstym błędem jest przesadne wychowanie. Prowadzi to do zbytniej ingerencji w swobodę dziecka we wszystkich sferach jego rozwoju, a w szczególności ogranicza inwencję twórczą, pomysłowość oraz inicjatywę. Takie wychowanie z reguły skutkuje ograniczeniem samodzielności dziecka oraz brakiem zaradności życiowej nawet w najprostszych sytuacjach.

Obecnie obserwuje się u wielu rodziców skłonność do nadmiernej opiekuńczości, przejawiającym się natychmiastowym usuwaniem wszelkich trudności w życiu człowieka i zaspokajaniu wszelkich zachcianek. Wpływa to na kształtowanie się odporności psychicznej dziecka i w przyszłości może stać się przyczyną poważnych załamań, w przypadku napotkania nawet niewielkich trudności życiowych. To niezwykle istotne, by wiedzieć, jak postępować, aby zaspokoić potrzebę bezpieczeństwa psychicznego dziecka.

Jak postępować, by nie łamać prawa do bezpieczeństwa psychicznego dzieci:

ZASADA NR 1. Uważnie i spokojnie słuchajcie tego, co dziecko do was mówi, wtedy stwarzacie szansę na wykształcenie poczucia własnej wartości. Tylko dziecko, które wie, że jest akceptowane przez rodziców, nauczycieli, rówieśników czuje się w pełni bezpiecznie.

ZASADA NR 2. Strońcie od krytyki, bowiem dziecko krytykowane traci poczucie własnej wartości.

ZASADA NR 3. Nie krzyczcie, ponieważ dziecko ciągle żyjące w strachu uczy się lękliwości.

ZASADA NR 4. Nie chowajcie dziecka pod kloszem, ponieważ dziecko nadmiernie chronione traci wiarę w siebie.

ZASADA NR 5. Nie wyśmiewajcie, gdyż dziecko wyśmiane staje się nieśmiałe.

ZASADA NR 6. Motywacja potrafi czynić cuda, bowiem dziecko mądrze zachęcane do działania uczy się wiary w siebie. Ważne, by z jednej strony nie zostawiać dziecka z problemem, z którym nie może sobie poradzić, zaś z drugiej strony – nie rozwiązywać go za niego.

ZASADA NR 7. Chwalcie mądrze, gdyż dziecko chwalone umacnia swoje poczucie własnej wartości.

ZASADA NR 8. Dajcie dziecku odczuć konsekwencje swoich działań, dlatego, że dziecko musi wiedzieć, gdzie przebiega granica między tym, co wolno, a tym, co jest zabronione.

Konsekwencja rodziców i nauczycieli, spójność oddziaływania, ich spokój wewnętrzny sprawią, że dzieci będą czuć się bezpieczniej, pewniej, będą skłonne do przestrzegania określonych przez dorosłych norm i granic.

Nie powinniśmy chronić dzieci przed konsekwencjami, nawet nieprzyjemnymi.

Kilka minut w samotności, to nie kara, ale okazja, by się uspokoić, bo jedynie spokojna rozmowa ma sens.

Szkodliwe jest poniżanie, nieustanne krytykowanie, etykietowanie, wymierzanie sprawiedliwości krzykiem lub odwrotnie – nadmierne chronienie, uleganie lub wyręczanie.

Życzymy sukcesów wychowawczych wszystkim rodzicom i nauczycielom.